PIERWSZY PO BOGU

Od 40 minut samolot z ponad setką osób na pokładzie krąży w pobliżu Warszawy. Prognozy pogody były kiepskie, ale był cień szansy, że mgła pojawi się nieco później. Teraz lądowanie w stolicy stoi pod coraz większym znakiem zapytania. Co zrobi

Najważniejsze, by samolot o czasie znalazł się na lotnisku docelowym. Taki sam priorytet mają i pasażerowie i załoga.

Lotnictwo jest mocno uzależnione od pogody, a ta jak wiadomo jest kapryśna. Nierzadkie są sytuacje, gdy kapitan samolotu nie ma innego wyjścia jak decyzja o odlocie na lotnisko zapasowe. To oznacza, że i pasażerowie i załoga samolotu w domach będą znacznie później niż planowali.

Strategiczne decyzje

Mimo, że lotnictwo pasażerskie jest częścią lotnictwa cywilnego, to jest w nim sporo wojskowej dyscypliny. Trudno sobie zresztą wyobrazić, by było inaczej. Gdy chodzi o bezpieczeństwo nie ma miejsca na dyskusje i demokrację. Rozstrzygnięcie musi być szybkie, jasne, polecenie klarowne, a osoba je wydająca musi być stanowcza. Musi dowodzić. Jakie decyzje są w gestii kapitana? Właściwie wszystkie, bo za wszystko odpowiada dowódca samolotu. Czynności, które załoga musi realizować jest co niemiara. Kapitan jest tylko informowany o wykonaniu kolejnych zadań.

Są jednak decyzje, które kapitan musi podjąć sam i nikt go w tym nie wyręczy. Najważniejsza z nich dotyczy zgody na lot. Zanim dowódca ją podejmie musi ocenić, czy warunki pogodowe oraz stan techniczny samolotu pozwolą na bezpieczne wykonanie lotu. Po analizie informacji meteorologicznych kapitan decyduje czy rejs rozpocznie się o czasie, czy trzeba czekać na poprawę pogody czy może podróż zostanie w ogóle odwołana, bo nie ma szans ani na start ani na lądowanie w dobrych warunkach.

Gdy jednak prognozy są sprzyjające, dowódca statku przed lotem, już na lotnisku, robi przegląd samolotu. Jeśli wychwyci nieprawidłowości, które mogą zagrażać bezpieczeństwu rejsu - odwoła lot. Jeśli wszystko jest w porządku podpisuje się pod decyzją o wykonaniu rejsu. Ta sama przedstartowa procedura będzie powtarzana na lotnisku docelowym przed powrotem do domu. Kapitan znów przeanalizuje dane meteo i kolejny raz oceni stan maszyny. Zdarza się, że coś jej dolega i wymaga naprawy.

Kapitańskie prawa i obowiązki

Załoga podlega kapitanowi. Przyjmuje jego dowództwo w pokoju odpraw załóg. Może się zdarzyć, że dowódca nie zezwoli któremuś z członkó załogi na podjęcie pracy. Wystarczą wątpliwości co do stanu zdrowia czy dyspozycji w tym dniu. Dowódca ocenia także, czy załoga ma na sobie regulaminowy ubiór. Stara zasada: jak Cię widzą - tak Cię piszą dla linii lotniczych ma bardzo ważne znaczenie.

Kontrola załogi obok sprawdzenia danych meteo czy stanu samolotu nie jest jedyną, jaką musi wykonać kapitan. Jeszcze przed uruchomieniem silników sprawdza, czy samolot jest zatankowany zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami oraz czy ładunek, który będzie przewożony w lukach bagażowych został odpowiednio rozmieszczony. Ma to istotny wpływ na wyważenie samolotu, a to z kolei przekłada się na bezpieczeństwo podróży.

To, że kapitan dowodzi załogą jest oczywiste. To, że dowodzi także pasażerami, już nie. Większość z podróżnych nie zdaje sobie sprawy, że mijając próg samolotu automatycznie wchodzą pod rozkazy dowódcy statku powietrznego. Tym samym zobowiązani są wykonywać wszelkie jego polecenia aż do momentu opuszczenia maszyny. Co ważne, polecenia członków załogi są wydawane niejako w imieniu kapitana. Odmowa ich wykonania jest zatem przeciwstawieniem się dowódcy.

W czasie samego lotu kapitan zobowiązany jest do ciągłego kontrolowania wszystkich parametrów lotu, w czym pomaga mu pierwszy oficer. Przede wszystkim zwraca się uwagę na to, czy podróż odbywa się po wyznaczonej trasie. Na bieżąco monitoruje się urządzenia pokładowe oraz poziom paliwa.

Cel był blisko

Gęsta mgła w Warszawie uniemożliwia lądowanie. Zgodnie z procedurą kapitan najpierw podejmuje decyzję, by czekać na ewentualną poprawę pogody. Kontrolerzy ruchu lotniczego co chwila informowali o sytuacji na ziemi, ale kolejne komunikaty pogodowe nie brzmiały optymistycznie. W zbiornikach samolotu zapas paliwa przewidziany na oczekiwanie powoli się wyczerpywał. Nieuchronnie nadchodzi czas, gdy dowódca musi zdecydować: lądujemy czy odchodzimy na lotnisko zapasowe. Aura nie zostawiła wyboru i samolot odlatuje na wcześniej wyznaczone lotnisko.

Zarówno polecenia kontroli ruchu lotniczego czy informacje od załogi pokładowej mają pomóc dowódcy w podejmowaniu właściwych decyzji. Może on je konsultować, szczególnie w sytuacjach niestandardowych, jak choćby mgła na warszawskim lotnisku. Jednak ostatecznie kapitan podejmuje decyzję i on ponosi ich konsekwencje. Nawet takie, jak niezadowolenie pasażerów, którzy nie znaleźli się o czasie u celu swojej podróży.